بیماری پیاز و سیر
بیماری پیاز و سیر اولین علائم عمدتاً در
سیستم ریشهای گیاه متمرکز است.
ریشههای آلوده در ابتدا به رنگ صورتی
روشن درآمده و بهتدریج به رنگ قرمز تیره و در
نهایت بنفش یا قهوهای تغییر رنگ
میدهند. این ریشهها شکننده شده و در نهایت از بین میروند.
گیاه برای جبران، ریشههای جدیدی
تولید میکند که آنها نیز آلوده میشوند.
این چرخه معیوب باعث تضعیف شدید
سیستم ریشهای و کاهش
جذب آب و مواد غذایی میشود.
در نتیجه، علائم ثانویه در اندامهای هوایی
ظاهر میشود که شامل کاهش رشد گیاهان آلوده،
زرد شدن برگ اولیه، کاهش تعداد
برگها و کاهش محسوس قطر پیاز در گیاهان آلوده است.
این علائم ممکن است با علائم ناشی
از کمبود مواد غذایی یا تنش خشکی اشتباه گرفته شوند.
پیشگیری و کنترل ریشه سرخی
برای پیشگیری از بیماری ریشه سرخی
در پیاز، بهکارگیری روشهای مدیریتی مناسب ضروری است.
از آنجایی که عامل بیماری
خاکزی است و ریشهکن کردن آن دشوار است،
تمرکز اصلی باید بر پیشگیری باشد
. ضدعفونی خاک با استفاده از روشهای تدخینی
یا آفتابدهی (سولاریزاسیون) در
مناطق با آلودگی شدید میتواند مؤثر باشد.
رعایت تناوب زراعی طولانیمدت
(۵ تا ۷ سال) با گیاهان غیرمیزبان مانند حبوبات،
به کاهش جمعیت قارچ در خاک
کمک میکند. مهمتر از همه، استفاده
ارقام مقاوم یا متحمل به ریشه
سرخی، مؤثرترین راهکار مدیریتی است.
بهبود ساختار خاک، مدیریت
صحیح تغذیه برای تقویت گیاه و افزایش
فاصله بین آبیاریها برای جلوگیری
از اشباع ماندن خاک نیز
در کاهش شدت بیماری نقش دارند.
در صورت شیوع بیماری ریشه
سرخی، استفاده از سموم قارچکش میتواند
به کاهش شدت آلودگی و
محافظت از ریشههای جدید کمک کند.
این سموم معمولاً بهصورت
تزریق در سیستم آبیاری یا آغشته کردن
ریشه نشاها قبل از کاشت
استفاده میشوند. از سموم مؤثر میتوان به اینوور،
تیوفانات متیل که یک قارچکش
سیستمیک است، ایپردیون کاربندازیم،
مانکوزب و کلروتالونیل اشاره کرد.
استفاده از این ترکیبات باید با مقدار مصرف توصیه شده
و تحت نظر کارشناسان گیاهپزشکی
صورت گیرد تا از آسیب به گیاه و محیط زیست جلوگیری شود.
زنگ پیاز (Onion Rust) یکی
از مهمترین آفات و بیماریهای پیاز است
که توسط قارچهایی از جنس
Puccinia، بهویژه Puccinia allii، ایجاد میشود.
این بیماری در مناطقی که
دارای آبوهوای خنک و مرطوب هستند،
به شدت گسترش مییابد و
میتواند باعث کاهش قابل
توجه رشد و عملکرد گیاه شود.
اسپورهای قارچ توسط باد
به فواصل طولانی منتقل شده و در صورت
رطوبت کافی روی سطح برگ
، جوانه زده و گیاه را آلوده میکنند.
چرخه بیماری میتواند در
طول فصل رشد چندین بار تکرار شود
و بقایای گیاهی آلوده و پیازهای
وحشی بهعنوان میزبان زمستانگذران عمل میکنند.
پیشگیری و کنترل زنگ پیاز
نشانههای رایج زنگ پیاز کاملاً
مشخص هستند و بهراحتی قابل تشخیصاند.
اولین علائم بهصورت جوشها
یا pustuleهای کوچک، برجسته و بیضیشکل
با رنگ زرد روشن تا نارنجی
در امتداد برگها و ساقه گلدهنده ظاهر میشوند.
این جوشها در واقع تودههای
اسپور قارچ هستند. با پیشرفت بیماری، این
جوشها پاره شده و تودهای
پودری از اسپورهای نارنجیرنگ آزاد میکنند.
در مراحل پیشرفتهتر،
جوشهای سیاهرنگی نیز تشکیل میشوند
که اسپورهای مقاوم زمستانگذران
قارچ هستند. برگهای
شدیداً آلوده رشدشان متوقف شده،
زرد میشوند و در نهایت دچار مرگ
و ریزش میگردند. این کاهش سطح برگ،
ظرفیت فتوسنتز گیاه را به شدت
کاهش داده و منجر به تولید
پیازهای کوچک و بیکیفیت میشود.
برای پیشگیری و کنترل،
آفات و بیماری های پیاز مانند زنگ، اقدامات
مدیریتی زراعی در اولویت قرار دارند.
اطمینان از زهکشی مناسب خاک برای
جلوگیری از ماندابی و کاهش
رطوبت محیطی بسیار مهم است. رعایت
تناوب زراعی با محصولاتی غیر
از خانواده پیاز (شامل سیر، تره، پیازچه،
موسیر و ترهفرنگی) برای حداقل
دو تا سه سال، به قطع چرخه زندگی قارچ کمک میکند.
حفظ فاصله مناسب بین بوتهها
در زمان کشت و افزایش فاصله کشت در مناطق آلوده،
تهویه هوا را بهبود بخشیده
و از تجمع رطوبت روی برگها میکاهد. همچنین،
کنترل علفهای هرز، بهویژه
آنهایی که از خانواده پیاز هستند،
ضروری است، زیرا میتوانند
بهعنوان میزبان جایگزین برای قارچ عمل کنند.
