تنش شوری خاک برخی از عوامل ایجاد کننده تنش شوری
شوری معمولاً یا به طور طبیعی یا از طریق فعالیتهای انسان ایجاد میشود.
بعضی از مهمترین عوامل ایجاد کننده خاک شور در زیر بیان شدهاند:
خشکسالی.
آبیاری مکرر و غیر اصولی با آب شور.
استفاده بیش از حد از کودهای کشاورزی.
زهکشی نامناسب خاک.
پیشروی دریا در مناطق ساحلی.
تجمع نمک در نواحی بیابانی و نیمهبیابانی.
- محصول گیاهان زراعی در مناطق شور و قلیایی بسیار ناچیز و کمیت و کیفیت محصول بسیار کم است.
- گیاهان در خاکهای شور در مقابل آفات مقاومت کمتری دارند.
- تنش شوري معمولاً بخاطر اثر اسمزی و سمیت یونی تاثیر منفی بر رشد گیاهان دارد و این اثرات تغییرات زیادي را در گیاه ایجاد میکنند.
- عناصر کلسیم (Ca)، منیزیم (Mg)، سدیم (Na)، کربنات، بیکربنات و غیره وقتی در خاک تجمع مییابند،
- باعث کاهش پتانسیل اسمزی شده و جذب آب به وسیله گیاه را کاهش میدهند.
- یونهایی مانند کلر (Cl)، سدیم و یا بر (Br) خود به تنهایی باعث ایجاد سمیت در گیاه و یا بههمخوردن تعادل
- تغذیهای در گیاه میشوند و موجب اختلال در جذب بعضی عناصر ضروري توسط گیاه میشوند.
- اثر نمک بر رشد و توسعه سلولی، اختلال در غشاء گیاه، سمیت یونی، مکانیسم جوانهزنی، فعالیت فتوسنتزی، طول ساقه و ریشه، رشد برگ مشهود است.
- تنش شوری باعث کاهش جذب پتاسیم (K) به داخل سلولها (پتاسیم در بسته شدن روزنهها نقش دارد)
- و در نتیجه کاهش فعالیت فتوسنتزی و مرگ سلولی میشود. عنصر پتاسیم یکی از
- حیاتیترین عناصر برای گیاهان است، به همین دلیل یونهای سدیم برای ورود به سلول با یونهای پتاسیم رقابت میکنند.
- ریشه یکی از قسمتهای آسیب پذیر گیاه است. عدم استفاده از آب در دسترس
- توسط گیاه در شرایط تنش شوری بر رشد ریشه و اندام هوایی گیاه تأثیر منفی میگذارد.
- تنش شوری سطح برگ را کاهش میدهد.
تنش شوری خاک
شوری خاک از طریق برخی علائم قابل مشاهده و همچنین اندازهگیری پارامترهای خاص قابل تشخیص است. برخی از نشانههای ظاهری خاک شور عبارتند از:
- سفیدکهای نمکی روی سطح خاک: وجود لایههای سفید یا خاکستری از نمک بر روی خاک، به ویژه در فصول خشک
- ضعف رشد گیاهان: گیاهانی که در خاک شور رشد میکنند اغلب دچار کاهش رشد، زرد شدن برگها و خشکیدگی میشوند
- ایجاد لکههای خشک: در خاکهای شور، نقاطی وجود دارند که به دلیل تجمع بالای نمکها فاقد پوشش گیاهی هستند
برای ارزیابی دقیق شوری خاک، از پارامتر هدایت الکتریکی (EC) استفاده میشود که نشاندهنده
توانایی خاک در هدایت جریان الکتریکی است. این پارامتر بر حسب دسیزیمنس بر متر (dS/m) اندازهگیری میشود.